Wat is Paleo?

Het is niet verwonderlijk dat dit de meeste gestelde vraag is van iedereen die onder het genot van zijn eigen bruine boterham besluit om met mij in gesprek te gaan over de ongebruikelijke inhoud van mijn lunchtrommel…

Een korte zoektochdoes-the-paleo-diet-workt op het internet levert op het eerste gezicht een vrij eenduidige definitie op;

Het paleodieet is een voedingswijze dat gebaseerd is op de veronderstelde voeding van de menselijke voorouders in het paleolithicum. De theorie stelt dat wij als mens optimaal zouden functioneren op deze voeding omdat onze genen hier het beste op zouden zijn aangepast. Met de intrede van de agrarische revolutie is het dieet van de mens echter drastisch veranderd binnen een relatief kort tijdsbestek. Het trage proces van genetische adaptatie heeft dit niet kunnen bijbenen waardoor er nu een ‘mismatch’ bestaat tussen ons huidige dieet, en het dieet waar ons lichaam voor gemaakt is. Op basis van deze theorie wordt een verband gelegd tussen ons huidige dieet en voedselintoleranties en –allergieën, maar ook met de toename in de prevalentie van ziektes als kanker, diabetes en hart- en vaatziekten. Door terug te grijpen naar de voedingswijze van onze voorouders zouden wij daarom in theorie veel resultaat kunnen boeken op het gebied van gezondheid, fitheid en vitaliteit.

Hoewel dit de meest gangbare definitie is, ben ik er zelf geen groot
fcavemanDietan van. En toch, als iemand mij vraagt wat het Paleo principe precies inhoudt, dan ben ik geneigd om juist dit verhaal op te ratelen. Het is redelijk kort en eenvoudig, het is goed te volgen voor een buitenstaander en het klinkt in de eerste instantie plausibel. Deze definitie is echter ook erg kort door de bocht, en hierin schuilt een gevaar. Veel reacties op het Paleo principe zijn gebaseerd op vooroordelen en misverstanden die in de hand worden gewerkt door een uitleg als deze.

Zelf ben ik inmiddels paleo_dietwel gewend dat ik geregeld voor gek word verklaard en dat ik soms word aangekeken alsof ik me heb aangesloten bij een of andere sekte. Ik kan mezelf geruststellen met de gedachte dat ik prima in staat ben om kritisch na te denken en doordachte keuzes te maken of bij te stellen. Verkeerde of onvolledige informatie kan echter ook vervelende gevolgen hebben voor verschillende groepen mensen. Er zullen genoeg mensen zijn die hun doelen niet behalen of die zelfs hun gezondheid schaden door onzorgvuldig of ongeïnformeerd te werk te gaan. Graag geef ik daarom een meer gedetailleerde uitleg.

paleo

Allereerst is het paleodieet geen ‘dieet’ in de zin van iets wat je een voor een bepaalde tijd doet om een doel te bereiken, om er vervolgens weer mee te stoppen. Iemand die eet volgens het Paleo principe brengt duurzame veranderingen aan in zijn of haar eetpatroon, welke gebaseerd zijn op wat voor hem of haar het beste werkt in termen van lichamelijk en geestelijk welbevinden, haalbaarheid en duurzaamheid.

NaamloosHet paleodieet is een voedingswijze op basis van verse, natuurlijke en onbewerkte producten. Het dieet wordt gebaseerd op wat de meest actuele, hoogwaardige biomedische en voedings-gerelateerde onderzoeken suggereren over de wisselwerking tussen voeding en gezondheid. Het is een voedzaam dieet dat ondersteuning kan bieden bij het verhelpen van ontstekingen en bij het reguleren van verschillende hormonen.

Het concept van het paleodieet werd oorspronkelijk gebaseerd op wat vanuit archeologisch en antropologisch onderzoek bekend was over de voeding van onze vooroIgnorant-criticisms-of-the-paleo-dietuders. Dit concept werd gepopulariseerd en in de loop van de jaren zijn verschillende artsen, auteurs en diëtisten ermee aan de haal gegaan. Het concept is inmiddels wat achterhaald, de hypothese omtrent de voeding en de gezondheid van de oermens kan immers niet worden getoetst. Toch wordt het paleodieet nog door velen ten onrechte beschouwd als een soort (pre)historische reënscenering. Hoewel het bijzonder amusant zou zijn om aanhangers van het paleodieet in lendendoekjes over staat te zien hollen, is de werkelijkheid vrij simpel. Aanhangers van het paleodieet vermijden voedingsmiddelen die vanuit  wetenschappelijk onderzoek in verband worden gebracht met bepaalde chronische gezondheidsproblemen.

paleo-pyramidDe link met het oorspronkelijke concept ligt in het feit dat voedingsmiddelen die in het paleodieet uitgesloten worden volgens dit onderzoek weinig voedzaam zijn, en in het ergste geval zelfs schadelijke zijn voor de gezondheid. Voedingsmiddelen die leiden tot ontstekingen, die de slijmvliezen van het spijsverteringskanaal irriteren of die darmdysbiose veroorzaken worden binnen het paleodieet vermeden. Hierbij gaat het onder andere om alle soorten granen, peulvruchten, zuivelproducten en geraffineerde of industrieel geproduceerde stoffen. Er worden binnen het paleodieet vooral verse, onbewerkte voedingsmiddelen zonder toegevoegde suikers e.d.  genuttigd, bij voorkeur van biologische afkomst. Het paleodieet heeft veel groenten aan de basis, met daarbij vlees, gevogelte, vis, eieren, fruit, noten en zaden.
carbs
Als het gaat om verhoudingen tussen macronutriënten (eiwitten, koolhydraten, vetten), dan worden er in het paleodieet over het algemeen minder koolhydraten gegeten dan in een ‘traditioneel’ eetpatroon, en meer eiwitten en gezonde vetten. Het is echter niet per definitie een koolhydraatarm dieet, hoewel sommigen hun koolhydraatinname wel beperkten uit hoofde van hun persoonlijke doelen en behoeften. Eerder kun je stellen dat het gaat om de aard van de koolhydraten die genuttigd worden. Met groenten aan de basis is het paleodieet een dieet met  een lage glycemische last, wat helpt bij het reguleren van de bloedsuikerspiegel.

Iemand die op zoek gaatschijf naar informatie over gezonde voeding wordt om de oren geslagen met adviezen die elkaar allemaal tegen lijken te spreken. Zelfs met al het onderzoek dat over de jaren aan dit onderwerp is gewijd, is er nog ontzettend veel wat wij niet weten. De bron van de vele verschillende interpretaties en definities van gezonde voeding ligt in het feit dat onderzoek simpelweg (nog) geen heldere, eenduidige richtlijnen biedt. Het menselijk lichaam is nu eenmaal geen machine en dat maakt zuiver onderzoeken erg moeilijk, en het geven van eenduidige adviezen bijna onmogelijk.
Presentation1
Hetzelfde geldt voor de verschillende manieren waarop het paleodieet wordt geïnterpreteerd en ingevuld. Met zo veel individuele variatie in wat voor iemand het beste werkt, betekent dit dat iedereen middels zelfexperimentatie de voedingswijze kan aanpassen en bijstellen zodat het voor hem of haar persoonlijk de beste resultaten oplevert. Binnen het raamwerk van het paleodieet ligt dan ook een groot grijs gebied met veel ruimte voor persoonlijke invulling. Op een later moment zal ik hier dieper op in gaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *